Proponowane zmiany mają różną skalę: część z nich wymaga istniejącego prawa na poziomie ustaw, część wymaga przepisów wykonawczych do istniejących ustaw, ale większość zmian mających na celu optymalizację można wdrożyć w ramach istniejącego systemu prawnego. Wszystkie rekomendacje łączy jeden cel: mają na celu poprawę dostępności świadczeń dla pacjentów oraz poprawę ich jakości.

Oto zestaw rekomendacji dla trzech analizowanych obszarów:

I.         Efektywniejsze zarządzanie w systemie ochrony zdrowia.

1.       Rola lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w systemie powinna wzrosnąć – interniści są w stanie leczyć wiele schorzeń równie dobrze co specjaliści, a robią to o wiele taniej. Dzięki odciążeniu specjalistów m.in. z obowiązku kierowania na specjalistyczne badania, ich dostępność dla pacjentów z najpoważniejszymi schorzeniami powinna wzrosnąć, a koszt leczenia specjalistycznego spaść nawet o 20 proc. w skali całego systemu

2. Należy zwiększyć liczbę zabiegów przeprowadzanych w ramach procedury jednodniowej – hospitalizacja jest kosztowna, tymczasem postęp medycyny pozwala na wykonywanie nawet 40 proc. zabiegów, które do niedawna wymagały hospitalizacji, w ramach procedury jednodniowej. W Polsce nakłady na lecznictwo jednodniowe wynoszą ok. 2 proc. wydatków na lecznictwo szpitalne, a krajach europejskich oscylują wokół 10 proc. Należy premiować finansowo procedurę jednodniową, która jest o wiele tańsza od hospitalizacji.

3.       Należy zwiększyć nacisk na rozwój „miękkich” kompetencji personelu medycznego –
w pracy lekarzy i pielęgniarek oprócz wiedzy medycznej, ważna jest też umiejętność zbudowania zaufania pacjenta. Współpraca chorego z osobami odpowiedzialnymi za terapię poprawia jej wyniki, zmniejsza ryzyko błędów i co za tym idzie obniża jej koszty. Należy szkolić personel medyczny w zakresie umiejętności współpracy z pacjentem.

4.     Wyższa jakość usług powinna być premiowana finansowo – obecnie świadczeniodawcy otrzymują pieniądze od Narodowego Funduszu Zdrowia za wykonanie usługi medycznej, ale jej wycena nie uwzględnia jakości. System powinien premiować lepszych świadczeniodawców (np. szpital, który ma mniej powikłań, szybciej leczy pacjenta, itp.), co będzie impulsem do sięgania po nowoczesne terapie i większą troskę o pacjenta.

5.   Należy uszczelnić system i zmniejszyć restrykcje dotyczące blokowania dostępu do zasobów – należy doprecyzować kwestie pracy lekarzy w różnych placówkach (prywatnych i publicznych), aby nie dochodziło do dwuznacznych sytuacji i podbierania pacjentów. W przypadku kluczowych specjalistów należałoby rozważyć zapisy zakazujące pracy dla konkurencji.
Jednocześnie w ramach walki z nadużyciami blokowany jest dostęp do zasobów. Szpital publiczny, który ma podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia po wyczerpaniu limitu (np. w godzinach popołudniowych, gdy wykonano zabiegi lub badania z puli NFZ) nie może obsłużyć pacjentów komercyjnie, tzn. na podstawie płatności gotówkowej lub posiadających dodatkowe ubezpieczenie. Kolejki wydłużają się, a w szpitalach i przychodniach stoi niewykorzystany sprzęt.

6.      Należy doprecyzować rolę samorządów w systemie ochrony zdrowia – wprowadzenie na poziomie województwa regionalnej polityki zdrowotnej, w której opracowaniu brałyby też władze lokalne pozwoli skoordynować działania samorządów, płatnika jak i ministerstwa zdrowia. Pozwoliłoby to uniknąć sytuacji, w której samorząd kupuje sprzęt medyczny, za wykorzystanie którego NFZ nie chce potem płacić, albo dwa sąsiadujące ze sobą powiaty budują szpitale świadczące podobne usługi.

7.     Wycena usług medycznych powinna być na bieżąco monitorowana – obecnie niektóre usługi są wyceniane zbyt nisko, niektóre są wyceniane kilkukrotnie powyżej realnych kosztów. Należy stworzyć mechanizm bieżącego monitorowania i korygowania wycen.

8.    Proces komercjalizacji szpitali wymaga wsparcia - aby proces komercjalizacji placówek dał jak najlepsze efekty, należy znaleźć środki na szkolenia w zakresie prowadzenia spółki prawa handlowego. Ta wiedza powinna trafić nie tylko do zarządu, ale także do ordynatorów, którzy również mają duże uprawnienia. Wiedza pozwoli zmniejszyć

obszar niepewności i poradzić sobie z procesem przekształceń.

9.    Należy zwiększyć transparentność procesu kontraktowania z NFZ – konkurs ofert powinien być publiczny, świadczeniodawcy powinni mieć możliwość zapoznania się z ofertą konkurenta. Reguły kontraktowania powinny sprzyjać też efektywności: premiowana powinna być np. komplementarność (wielość oferowanych usług przez świadczeniodawcę), czy ciągłość świadczeń, co pozwala na sprawniejsze i bardziej efektywne leczenie.

10.  Należy pomóc obywatelowi poruszać się po systemie ochrony zdrowia – pacjenci często nie wiedzą do jakich specjalistów mają się zwrócić i jaka pomoc im przysługuje. Rozwiązaniem mogą być Centra Zdrowia Publicznego – punkty informacyjne na poziomie powiatu, w których chory mógłby dowiedzieć się, gdzie zwrócić się po pomoc, jak długo będzie czekał do lekarza specjalisty itp. 

II.       Skuteczna polityka lekowa

1.    Należy opracować receptariusz - lekarze powinni otrzymać pomoc w postaci rzetelnej wiedzy o lekach. Lekarze ambulatoryjni potrzebują przewodnika terapeutycznego. potrzebują też lekarze ambulatoryjni. Dlatego powinien powstać receptariusz, czyli zbiór wiedzy o lekach: o ich skuteczności, dawkowaniu, interakcji z innymi lekami, a także kosztach. Opracowywanie tego dokumentu, wraz ze stałym jego uaktualnianiem, należy powierzyć samorządowi lekarskiemu i aptekarskiemu. Powinien on powstać w wyniku szerokich konsultacji ze specjalistami.

2.     Powinien powstać system monitorowania i analizowania preskrypcji leków – najlepiej sprawdzi się system informatyczny. Zbierane i analizowane dane pozwolą na lepsze aktualizowania receptariusza, poprawi jakość leczenia oraz zwiększy racjonalność wydatków na leki, zarówno publicznych, jak i prywatnych.

3.   Należy rozpowszechniać obiektywną wiedzę na temat leków odtwórczych – wśród pacjentów, a nawet lekarzy panuje opinia, że leki generyczne są gorszymi zamiennikami leków oryginalnych. Tymczasem wg obecnych przepisów muszą one mieć taką samą skuteczność. Popularyzacja leków generycznych pozwoli uwolnić środki finansowe na leki innowacyjne.

4.       Należy zdefiniować kryteria wpisywania leków innowacyjnych na listę refundacyjną – dzięki temu decyzje Agencji Oceny Technologii Medycznych nie będą wywoływać kontrowersji.

5.       W prowadzenie dodatkowego płatnika powinno stać się elementem polityki lekowej –ubezpieczenie od kosztów leków zwiększy ich dostępność dla obywateli.

6.  We wszystkich obszarach dotyczących polityki lekowej istnieje potrzeba dialogu – beneficjentem szczerego dialogu i wymiany informacji między interesariuszami jest pacjent. 

III.      Dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne.

1.      Koszyk świadczeń gwarantowanych powinien zostać doprecyzowany i ograniczony – obecnie koszyk jest zdefiniowany zbyt szeroko i zbyt głęboko, tzn. zbyt wiele świadczeń medycznych przysługuje zbyt wielu pacjentom, przez co ich realna dostępność jest ograniczona. Wiele usług jest też słabo zdefiniowanych, przez co lekarze mają problemy z podjęciem decyzji dotyczących leczenia. Należy dokładnie opisać jakie świadczenie przysługuje pacjentowi w ramach finansowania, jaką metodą realizowane, w jakich sekwencjach (tzn. w jakiej kolejności muszą być wykonywane kolejne etapy diagnozowania i leczenia), a także kiedy świadczenie nie przysługuje.

2.  Należy rozszerzyć obszar współpłacenia pacjenta za leczenie – mechanizm współpłacenia wprowadziła już m.in. Francja, Dania i Holandia. Tylko w ten sposób można zwiększyć ilość pieniędzy w systemie i poprawić dostępność pacjentów do świadczeń. Jest jeszcze jeden pozytywny aspekt współpłacenia: obywatele wiedząc, że ponoszą część kosztów leczenia stają się bardziej odpowiedzialni za swoje zdrowie i bardziej dbają o profilaktykę czy badania, dzięki czemu zmniejszają się koszty w systemie.

3.   System potrzebuje wsparcia dodatkowych ubezpieczycieli – kolejki, które istnieją w dzisiejszym systemie są kolejkami do finansowania, a nie do świadczeń. Jeżeli płatnik posiada na jakiś obszar leczenia odpowiedni poziom finansów, bardzo szybko znajdą się świadczeniodawcy (publiczni lub prywatni), którzy będą świadczyć daną usługę. Wprowadzenie współpłacenia za usługi powinno zostać połączone ze stworzeniem odpowiedniej ramy prawnej dla systemu dodatkowych ubezpieczeń – współpłacenie za pośrednictwem ubezpieczyciela jest o wiele bardziej efektywne niż płatności gotówkowe ponoszone przez pojedynczego pacjenta. Odpowiednio skonstruowany system (powszechność ubezpieczeń, wsparcie państwa w przypadku osób najuboższych) powoduje, że ponad 90 proc. obywateli posiada dodatkowe ubezpieczenie – tak jest np. we Francji.

Szczegółowy opis rekomendacji optymalizacji polskiego systemu ochrony znajduje się w najnowszym, 11. numerze Magazynu THINKTANK. Raport zostanie przekazany zarówno na ręce Ministra Zdrowia jak i przekazanym posłom sejmowej komisji zdrowia sejmu kolejnej kadencji.

W opracowaniu rekomendacji dla poszczególnych obszarów wzięli udział następujący eksperci:

1.       Efektywniejsze zarządzanie w systemie ochrony zdrowia:

·         dr Marek Balicki - dyrektor Szpitala Wolskiego, były minister zdrowia;

·         dr hab. Marcin Matczak (partner w kancelarii Domański Zakrzewski Palinka),;

·         dr Piotr Soszyński (członek zarządu, dyrektor ds. medycznych Medicover),

·         Jarosława Wach (starszy menedżer PwC);

·         Marek Wójcik (zastępca sekretarza generalnego Związku Powiatów Polskich). 

2.       Skuteczna polityka lekowa:

·         Mariusz Ignatowicz (partner PwC);

·         dr Wojciech Kuźmierkiewicz (dyrektor ds. polityki przemysłowej Polpharmy);

·         Tomasz Sławatyniec (dyrektor ds. korporacyjnych Roche Polska);

·     prof. Mirosław J. Wysocki (dyrektor Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny). 

3.       Prywatne ubezpieczenia zdrowotne:

·   Witolda Pawła Kalbarczyka (dyrektora Sequence HC Partners, doradcy Zarządu Polskiej Izby Ubezpieczeń ds. ochrony zdrowia);

·         prof. Michał Kulesza (partnera Domański Zakrzewski Palinka);

·         dr hab. Marcin Matczak (partnera Domański Zakrzewski Palinka);

·         Łukasz Zalicki (partner Ernst & Young).

# # #

Więcej informacji na temat programu „Optymalizacja systemu ochrony zdrowia w Polsce” udziela Małgorzata Bonikowska, partner zarządzający THINKTANK: mbonikowska@mttp.pl, tel. 22 201 99 30.

 O programie Optymalizacja systemu ochrony zdrowia

THINKTANK zainicjował program Optymalizacja systemu ochrony zdrowia w Polsce debatą na temat profesjonalizacji zarządzania w ochronie zdrowia we wrześniu 2010 r. W dyskusji wzięła udział minister zdrowia Ewa Kopacz, a także m.in. prof. dr hab. med. Antoni Czupryna oraz prof. dr hab. med. Jerzy Sadowski. To spotkanie było inspiracją do kompleksowego przeanalizowania polskiego systemu ochrony zdrowia oraz znalezienia obszarów nieefektywności. THINKTANK zaprosił do współpracy ekspertów: przedstawicieli samorządów lekarskich, izb farmaceutycznych, ekspertów unijnych, specjalistów od wysokich technologii oraz inne osoby związane z sektorem ochrony zdrowia.

Szczegółowa diagnoza czynników mających wpływ na polski system ochrony zdrowia została opisana w raporcie Optymalizacja systemu ochrony zdrowia w Polsce: mapa wyzwań. Został on zaprezentowany w styczniu 2011 r., podczas konferencji otwierającej program. Minister Ewa Kopacz, a także zaproszeni paneliści (m.in. Andrzej Ryś, dyrektor generalny DG Sanco, psycholog Jacek Santorski oraz Maciej Wandzel, członek rady nadzorczej Scanmed SA) dyskutowali o aktualnym stanie systemu ochrony zdrowia i stojących przed nim wyzwaniach związanych z opisanymi w raporcie czynnikami, które mają na niego wpływ.

W marcu 2011 r. – dzięki współpracy ambasady Szwajcarii, Polsko-Szwajcarskiej Izby Gospodarczej oraz THINKTANK – szwajcarscy eksperci, prof. Thomas Zeltner oraz dr David Eugen, podzielili się swoim doświadczeniem w zakresie reformowania systemu ochrony zdrowia. Szczególnie wnikliwie analizowana była kwestia współistnienia na rynku ubezpieczeń zdrowotnych wielu podmiotów prywatnych oraz kwestia relacji między nimi i regulatorem.

Do wypracowania rekomendacji dla polskiego systemu ochrony zdrowia THINKTANK zaprosił przedstawicieli firm doradztwa biznesowego, kancelarii prawnych, samorządowców, dyrektorów szpitali, przedstawicieli branży farmaceutycznej i specjalistów do spraw ubezpieczeń zdrowotnych. W swojej pracy skupili się na trzech obszarach: poprawie efektywności zarządzania (zarówno na poziomie całego systemu, regionu, jak i pojedynczego szpitala), polityce lekowej (ze szczególnym uwzględnieniem obszaru refundacji) oraz dodatkowych ubezpieczeniach. Prezentowany raport Optymalizacja systemu ochrony zdrowia w Polsce: rekomendacje jest analizą wykonaną przez ekspertów i może być podstawą merytorycznej dyskusji na temat kierunków dalszych reform polskiego sytemu ochrony zdrowia. 

O magazynie THINKTANK

Magazyn THINKTANK jest projektem szerszym niż wydawnictwo, nawiązuje do idei anglosaskich
think tanków – niezależnych instytucji zajmujących się sposobem rozwiązania istotnych kwestii gospodarczych i społecznych. To platforma wymiany wiedzy, doświadczeń, informacji i networkingu oraz budowania kapitału społecznego. Magazyn THINKTANK jest m.in. organizatorem debat i konferencji, a także wymiany idei dotyczących m.in. strategii konkurowania i skutecznej polityki publicznej, rozszerzając w ten sposób przestrzeń dialogu publicznego o najlepszych praktykach zarówno w biznesie, jak i w zakresie public policy. THINKTANK powstaje we współpracy merytorycznej z Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych Lewiatan.